Błędy występujące na znaczkach pocztowych, związane z procesem produkcji samego znaczka, takie jak brak koloru, brak jakiegoś elementu rysunku, niewłaściwe ząbkowanie itd. są poszukiwane przez filatelistów, mają pełne prawo być włączane do zbiorów, a często - zwłaszcza w przypadku znaczków cennych i rzadkich - stanowią o ich wartości. Ale jest także druga grupa błędów - nie mają one wpływu na wartość danego znaczka, bowiem występują na każdym jego egzemplarzu, ale za to są często źródłem zabawy i radości, a także dumy z własnej wiedzy dla osób, które taki błąd wykryją. Mowa o tzw. błędach merytorycznych, czyli wszelkich gafach popełnionych przez projektantów, a nie wychwyconych przez osoby odpowiedzialne za przygotowanie projektu znaczka.
Najstarszą taką gafą jest oczywiście słynne wydanie Mauritiusu z 1847 r., na którym zamiast napisu "Post Paid" (opłata pocztowa uiszczona) projektant umieścił napis "Post Office" (urząd pocztowy)(rys.1). Po dziś dzień wydanie to określane jest w filatelistycznym slangu właśnie jako "Post Office".

Rys. 1 Mauritius 1847 r. - napis "Post Office" zamiast "Post Paid"
Inną zabawną wpadką jest popularna francuska "Marianna" z racji wystepującego na znaczku błędu logicznego zwana "Marianną siejącą pod wiatr" (rys. 2). Co ciekawe, błąd ten wystepuje na licznych wydaniach tego znaczka (lata 1903-38) - i pomimo krytyki - nie został poprawiony!

Rys. 2 Francja 1903 r. - Marianna siejaca pod wiatr
Słynny jest także błąd merytoryczny na znaczku brytyjskiej kolonii St. Kitts-Nuvis z roku 1903 - od którego zaczerpnąłem tytuł tego artykułu. W serii tej, liczącej 10 znaczków, na 6 przedstawiono podobiznę Krzysztofa Kolumba (rys. 3). Odkrywca Ameryki spogląda w dal przez ... lunetę. Tyle tylko, że lunetę wynaleziono ponad 100 lat po jego śmierci.

Rys. 3 St. Kitts-Nevis 1903 r. - Kolumb spogląda w dal przez lunetę
Podobny błąd wkradł się do serii Niemiec z 1933 r., upamiętniającej Ryszarda Wagnera (tzw. "seria wagnerowska") i przedstawiającą sceny z jego oper. Na jednym ze znaczków widzimy bohatera "Śpiewaków Norymberskich" Hansa Sachsa, pracującego w warsztacie oświetlonym ... lampą naftową (rys. 4). Tyle, że w czasach Sachsa o lampie naftowej jeszcze nikomu się nawet nie śniło - wynajdzie ją Ignacy Łukasiewicz blisko 400 lat po śmierci Sachsa.

Rys. 4 Niemcy 1933 r. - H. Sachs pracuje przy lampie naftowej
Pomyłek nie uniknęli także projektanci znaczków o tematyce przyrodniczej. Na znaczku Nowej Zelandii z roku 1898 (rys. 5) widzimy dwa miejscowe gatunki papug, w ornitologii znane pod wdzięcznymi nazwami kea(Nestor notabilis) i kaka(Nestor meridionalis). Ale obydwa te gatunki zamieszkują zupełnie różne środowiska i w naturze nigdy nie występują razem.

Rys. 5 Nowa Zelandia 1898 r. dwa gatunki papug, które nie wystepują razem w naturalnym środowisku
Nierzadko pomyłka dotyczy nazwy rodzajowej lub łacińskiej danego zwierzęcia lub rośliny, zdarza się także, ze w toku projektowania nazwy te zostają zamienione w ramach jednej emisji. Tak stało się np. w przypadku serii Ghany "Ptaki" z roku 1989, gdzie na 2 znaczkach przedstawiających zimorodki pomylono podpisy. Poczta Ghany zorientowawszy się w pomyłce wprowadziła do obiegu (1990 r.) znaczki z poprawionymi nazwami - jeden z takich znaczków (z błędnym i poprawionym) opisem widzimy na rys. 6.

Rys. 6 - Ghana 1989/90 r. - pomylony opis ptaka (po lewej - zn. z błędem, po prawej - opis poprawiony
Podobny błąd przydażył się projektantowi laotańskiego znaczka z serii "Dinozaury" z 1988 r.(rys.7), na którym łagodny anatozaur stał się - wskutek błędnego opisu - siejącym grozę ...tyrannozaurem.

Rys. 7 Laos 1988 r. - błędny opis (to nie tyrannozaur, ale anatozaur)
Podobne gafy można oczywiście znaleźć na naszych rodzimych znaczkach. I tak np. na znaczku z 1938 r. upamiętniającym 150 rocznicę konstytucji USA (rys. 8). widzimy Jerzego Waszyngtona trzymającego sztandar, ...który jeszcze wtedy nie istniał.

Rys. 8 Polska 1938 r. - Waszyngton trzyma sztandat, który w tym czasie jeszcze nie istniał
Ciekawą wpadkę zanotował projektant znaczka z 1961 r., na którym widzimy przechyloną butelkę z mlekiem. Ale mleko w butelce zachowuje się ... wbrew prawom fizyki (rys. 9).

Rys. 9 Polska 1961 r. - Mleko w butelce nie powinno się przechylać razem z butelką
Jeszcze inny rodzaj potknięcia przydażył się autorom projektu znaczka z 1951 r. poświęconego Komunie Paryskiej (rys. 10). Otóż zamiast podobizny generała Jarosława Dąbrowskiego, wodza naczelnego wojsk Komuny Paryskiej, na znaczku znalazł się ... kompozytor i pianista, Henryk Dąbrowski.

Rys. 10 Polska 1951 r. - nie ten Dąbrowski
Oczywiście zaprezentowane tu gafy nie są jedynymi wpadkami, popełnionymi przez projektantów znaczków pocztowych. Kilka innych można znaleźć na stronie internetowej puzzles.about.com/library/weekly/blstpind.htm. O jeszcze innych można się dowiedzieć z książek "Filatelistyka współczesna" W. Goszczyńskiego oraz "Notatnik Kolekcjonera" autora ukrywającego sie pod pseudonimem Mauritius Antigua, do przeczytania których - korzystając z okazji - zachęcam.
|