Filatelistyka
  Ustaw jako stronę domową   Dodaj do ulubionych   Atom protocol   RSS protocol   Polska werjs językowa filatelistyka.org   Info in english about filatelistyka.org    
 
     REDAKCJALINKI
KZP.PLPZFINNE     
 

Katalog błędów i usterek.

Piotr Pisula, Informacja własna

2014-07-20

Wstęp.

 

Już Otton Gross z Kazimierzem Gryżewskim w swej książce pt. „Podróże w świecie znaczków” zwrócili uwagę na filatelistów zajmujących się wyszukiwaniem drobnych błędów i usterek nierzadko składających się z wszelakich pojedynczych kropek, plamek, kreseczek i innych drobiazgów, nazywając ich żartobliwie „łowcami mikrobów”.

Współczesny proces technologiczny produkcji znaków pocztowych oraz stosowane techniki druku minimalizują ryzyko wystąpienia powtarzalnych błędów i usterek, w przeciwieństwie do np. wydań polskich tuż powojennych. Ówczesny cykl produkcyjny, począwszy od przygotowania formy drukowej, poprzez proces drukowania podczas którego dochodziło do zużywania się form drukarskich, które w następstwie nierzadko odnawiano, aż do końcowego efektu w postaci znaku pocztowego, gotowego do użycia, stwarzał wiele charakterystycznych, przeważnie drobiazgowych szczegółów, indywidualnych dla danej pozycji znaku w arkuszu drukowym. Wydania te obfitują  właśnie w tego rodzaju drobne usterki.

Idealnym rozwiązaniem dla filatelisty chcącego dokładnie określić takie właśnie cechy rozpoznawcze znaku pocztowego, byłoby posiadanie pełnego arkusza drukowego z początkowej, pośrednich i końcowej fazy druku, wówczas można by określić które błędy/usterki powstały już na etapie przygotowania formy drukowej, które powstały w wyniku jej zużywania się, a które powstały w sposób przypadkowy. Niestety, z uwagi na dość długi upływ czasu, możliwość takiego zebrania materiałów badawczych ze względów oczywistych jest dla przeciętnego filatelisty nieosiągalna, więc musi radzić sobie w inny sposób.

Podstawową zasadą jest stwierdzenie, czy dany błąd/usterka ma charakter powtarzalny, bo tylko takie mają sens w tworzeniu np. rekonstrukcji arkusza drukowego, wszelkie przypadkowe błędy/usterki są tylko niedokładnościami związanymi z procesem drukowania (przypadkowe zanieczyszczenia formy drukowej, tworzenie się tzw. „świnek” itp. itd.). Cięższym zadaniem jest stwierdzenie czy dana powtarzalność występuje w całym nakładzie czy tylko w jego części, tutaj jedynie badając dużą ilość znaczków z danej pozycji, bądź mając do czynienia z drukami próbnymi wykonanymi przed właściwym procesem druku, na których już pojawił się dany błąd czy usterka, można przypuszczać o jego powtarzalności w całym nakładzie. Należy jednak brać pod uwagę przypadek, że taki błąd/usterka mógł zostać zauważony po wydrukowaniu części nakładu i forma drukowa mogła zostać poprawiona.

 Określenie pozycji w arkuszu przeważnie odbywa się na zasadzie podobnej do układania klocków „puzzle”. Dysponując pojedynczymi znaczkami z marginesami (tutaj nieocenione są np. liczby rozrachunkowe i inne oznaczenia drukarskie), parkami, trójkami czy też innymi kombinacjami kawałków arkusza, dopasowuje się do siebie poszczególne pozycje. Ktoś zapyta, jaki sens ma badanie i wyszukiwanie tego typu drobnych różnic w obrazach znaków pocztowych?

Ustalenie pozycji znaczka w arkuszu drukowym stanowi jedną z podstawowych operacji dla filatelisty specjalizującego dane wydanie, który chce np. zrekonstruować pełny obraz takiego arkusza. Nierzadko pewne cechy charakterystyczne, powstałe na skutek błędu/usterki formy drukowej, bądź stopniowego zużycia się jej podczas procesu drukowania,  pozwalają określić, z którego nakładu, walca, sektora itp. dany walor pochodzi, a tym samym określić jego odmianę, jednocześnie zdobywamy wiedzę na temat przebiegu procesu drukowania. Czynność ta ma również znaczenie w przypadku określania prawdziwości znaku pocztowego z nadrukiem. Dzięki sprawdzeniu czy badany walor pochodzi z tej samej pozycji co wykonany na nim nadruk, w większości przypadków można samemu wykryć czy mamy do czynienia z fałszerstwem, czy też np. z nadużyciem formy drukowej itp. (zwłaszcza gdy mamy do czynienia z wszelakimi nadrukami odwróconymi, przesuniętymi itp.).

Niniejsze opracowanie jest próbą zebrania cech charakterystycznych poszczególnych znaków pocztowych w celu identyfikacji ich położenia w arkuszu drukowym. Autor nadaje błędom/usterkom siedem różnych statusów (opisane one są w I rozdziale), biorąc pod uwagę, że w miarę pojawiania się nowych informacji ich status może ulegać zmianie. Bibliografia dotycząca danego znaku pocztowego ułożona jest chronologicznie i w wypadku pojawienia się nowej pozycji, zostanie zaktualizowana.

 

Wszystkim życzę przyjemnej lektury i zachęcam do współpracy w celu sukcesywnego uzupełniania niniejszego opracowania.

     Piotr Pisula     
pitervis@interia.pl                   



I. Objaśnienia do zestawienia katalogu błędów/usterek:

 

1. W pierwszym wierszu opisano numer znaku pocztowego wg numeracji przyjętej w katalogu Fischer z 2014 r. [K6] oraz w nawiasie wg Podręcznika Specjalizowanego Polskich Znaków Pocztowych z 2002 r. [K5], dodatkowo pod w/w numerem przy niektórych znakach pocztowych zamieszczono informacje uzupełniające.               

2. W przypadku występowania dużej ilości błędów/usterek na danym znaku pocztowym, umieszczona jest plansza zbiorcza ułatwiająca szybsze wyszukiwanie ewentualnych cech charakterystycznych dla danej pozycji, na której zaznaczone są w przybliżeniu umiejscowienia poszczególnych błędów/usterek na znaku pocztowym wraz z oznaczeniem ich pozycji w arkuszu. Kolorystyka tych oznaczeń jest zgodna z kolorystyką opisu usterki (patrz p.4 „Objaśnienia”).   
 
3. Kolumna pierwsza tabeli oznaczona jako „Walec/pozycja” zawiera informację o położeniu błędu/usterki w arkuszu drukowym, Autor starał się opisać ją jak najdokładniej, zgodnie ze swoją wiedzą oraz opisem w literaturze dotyczącej danej pozycji. Wszystkie jednoznacznie zidentyfikowane pozycje w arkuszu drukowym opisano czcionką „pogrubioną” koloru czarnego. W przypadku gdy opis w literaturze jest niepełny lub Autor posiadał tylko częściowe informacje na temat jej umiejscowienia (np. określona jest pozycja w arkuszu – bez określenia nakładu, walca, sektora lub odwrotnie znany jest tylko nakład, walec lub sektor na którym występuje błąd usterka, a nieustalona jest jej pozycja w arkuszu itd. itp.) pozycje takie opisano „kursywą” koloru czarnego. W przypadku, gdy dany znak pocztowy drukowano np. w jednym nakładzie, jednym walcem itp. i nie występują okoliczności mające wpływ na możliwość innego niż określonego w kolumnie pierwszej tabeli jego umiejscowienia w arkuszu drukowym, stosowano określenie jego położenia skrócone bez wymieniania wszystkich cech arkusza drukowego (np. dla znaku pocztowego Fi.401 drukowanego w jednym nakładzie, jednym walcem, zamiast „W.I p.5” zastosowano zapis skrócony „p.5”).               

Przyjęte skróty użyte do oznaczenia pozycji w arkuszu drukowym :      
N.1 [duża litera „N”; kropka; cyfra arabska] – oznaczenie nakładu,       
W.I [duża litera „W”; kropka; cyfra rzymska] – oznaczenie walca,          
s.1 [mała litera „s”; kropka; cyfra arabska] – oznaczenie sektora w przypadku sektorów numerowanych,  
s.g. [mała litera „s”; kropka; mała litera „g”, „d”, „l” lub „p”; kropka] – oznaczenie sektora, gdzie poszczególne litery na drugiej pozycji oznaczają odpowiednio : g – górny, d – dolny, l – lewy, p – prawy         
F.I [duża litera „F”; kropka; cyfra rzymska] – oznaczenie formy,             
M.G. [duża litera „M”; kropka; duża litera „G”, „D”, „L” lub „P”; kropka] – oznaczenie marginesu, gdzie poszczególne litery na drugiej pozycji oznaczają odpowiednio : G – górny, D – dolny, L – lewy, P – prawy       
p.10 [mała litera „p”; kropka; wartość liczbowa] – oznaczenie pozycji w arkuszu               
x.1 [mała litera „x”; kropka; wartość liczbowa] – numeracja usterek o niezidentyfikowanej pozycji w arkuszu           

4. Kolumna druga tabeli oznaczona jako „Opis błędu/usterki” zawiera informację opisującą dany błąd/usterkę. Kolorystycznie rozróżniono status błędu/usterki wg poniższego zestawienia :

kolor c.niebieski – błąd/usterka występuje w całym nakładzie bądź istnieje duże prawdopodobieństwo możliwości zajścia w/w faktu,
[ustalona powtarzalność, ustalone położenie w arkuszu, ustalona częstość występowania]

Wyjaśnienie : status powtarzalnego błędu/usterki występujące-go/j w całym nakładzie otrzymują tylko te, dla których Autorzy poszczególnych opracowań (wymienieni w kolumnie „Literatura”) stwierdzili to w sposób jednoznaczny lub przebadali dużą ilość znaczków z danej pozycji i na wszystkich stwierdzili jego/jej występowanie (błąd formy drukowej lub usterka formy drukowej powstała na etapie jej sporządzania - przed procesem drukowania). W przypadku, gdy zajdą nowe okoliczności, status takiego błędu/usterki może ulec zmianie na: występujące w części nakładu.

kolor j.niebieski – usterka występuje w części nakładu,
[ustalona powtarzalność, ustalone położenie w arkuszu, ustalona częstość występowania]

Wyjaśnienie : status powtarzalnej usterki występującej w części nakładu otrzymują te pozycje, w których dana usterka ma charakter przejściowy, powstała najczęściej w wyniku zużycia, uszkodzenia itp. formy drukowej w trakcie procesu drukowania i charakteryzuje się powtarzalnością na pewnej grupie znaczków z danej pozycji.

kolor fioletowy – błąd/usterka występuje na ustalonej pozycji w arkuszu drukowym, jednak brak wystarczających informacji o możliwości ustalenia częstości jej występowania,            
[ustalona powtarzalność, ustalone położenie w arkuszu, nieustalona częstość występowania]

Wyjaśnienie : status taki otrzymuje błąd/usterka, u które-go/j stwierdzono powtarzalność oraz określono pozycję w arkuszu drukowym, jednak Autorowi na dzień pisania tego artykułu brak informacji o częstości jego/jej występowania. Do tej kategorii zaliczono również takie błędy/usterki dla których poszczególni Autorzy opracowań nie stwierdzili w sposób jednoznaczny częstości ich występowania oraz w przypadku wątpliwości Autora co do częstości jego/jej występowania. W przypadku, gdy zajdą nowe okoliczności, status takiego błędu/usterki może ulec zmianie na: występujące w całym nakładzie lub występujące w części nakładu.

kolor pomarańczowy – błąd/usterka występuje, ma charakter powtarzalny, jednak brak informacji pozwalających na jednoznaczne umiejscowienie jej w arkuszu drukowym i częstości jej występowania,
[ustalona powtarzalność, nieustalone lub niepełne położenie w arkuszu, nieustalona częstość występowania]

Wyjaśnienie : status taki otrzymuje ta usterka, u której stwierdzono powtarzalność, jednak Autorowi na dzień pisania tego artykułu brak informacji o jej pozycji w arkuszu drukowym oraz o częstości jej występowania. W przypadku, gdy zajdą nowe okoliczności, status takiego błędu/usterki może ulec zmianie na: występująca w całym nakładzie lub występująca w części nakładu.

kolor c.zielony – błąd/usterka występuje na ustalonej pozycji w arkuszu drukowym, jednak brak wystarczających informacji na temat jej powtarzalności oraz częstości jej występowania,        
[nieustalona powtarzalność, ustalone położenie w arkuszu, nieustalona częstość występowania]

Wyjaśnienie : status taki otrzymuje ta usterka, dla której określono pozycję w arkuszu drukowym, jednak Autorowi na dzień pisania tego artykułu brak informacji o jej powtarzalności i częstości jej występowania. W przypadku, gdy zajdą nowe okoliczności, status takiego błędu/usterki może ulec zmianie na: występująca w całym nakładzie, występująca w części nakładu, występująca bez określenia częstości jej występowania bądź zostać uznana jako usterka przypadkowa i usunięta z niniejszego opracowania.

kolor j.zielony – brak informacji o powtarzalności błędu/usterki, brak informacji pozwalających na jednoznaczne umiejscowienie jej w arkuszu drukowym oraz częstości jego/jej występowania,       
[nieustalona powtarzalność, nieustalone położenie w arkuszu, nieustalona częstość występowania].

Wyjaśnienie : status takiej usterki otrzymują te pozycje, dla których Autorowi na dzień pisania tego artykułu brak jakichkolwiek informacji o pozycji w arkuszu drukowym, powtarzalności i częstości jej występowania. W przypadku, gdy zajdą nowe okoliczności, status takiego błędu/usterki może ulec zmianie na: występujące w całym nakładzie, występujące w części nakładu, występująca bez określenia częstości jej występowania bądź zostać uznana jako usterka przypadkowa i usunięta z niniejszego opracowania.

kolor c.szary – błąd/usterka ma charakter powtarzalny, jest odnotowywana w katalogach, jednak występuje ona na różnych pozycjach w arkuszu, (np. rozmazany napis „POCZTA LOTNICZA” na znaczku Fi.398)                
[ustalona powtarzalność, różne położenie w arkuszu].

Autor w niniejszym opracowaniu starał się uporządkować usterki występujące na danym znaku pocztowym poprzez nadanie im kolejnej numeracji (mała litera alfabetu łacińskiego), wg występowania ich na poszczególnym znaku pocztowym. Umożliwia to szybką zmianę statusu usterki, rozróżnienie różnych statusów kilku usterek na danym znaku lub w przypadku pojawienia się nowych, dotychczas nieodkrytych, nieskatalogowanych błędów/usterek, dopisanie ich z nadaniem im kolejnej numeracji.     

W opisie słownym błędu/usterki w przypadku znaków pocztowych jednobarwnych występowanie wszelkich plam, kropek itp. bez wymienienia ich barwy, należy przyjmować jako posiadające barwę znaczka zasadniczego, gdy posiadają inną barwę Autor starał się to opisać. W przypadku znaków pocztowych wielobarwnych Autor zastosował określenie barwy błędu/usterki zgodnie z ogólnie jej stosowanym określeniem w katalogach, bądź w literaturze.    

W przypadku znaczków pocztowych z nadrukiem, przed opisem błędu/usterki oznaczono skrótem, czy dotyczą one znaczka podstawowego użytego do przedruku „ZP:”, czy też nadruku „N:”.

5. Kolumna trzecia tabeli oznaczona jako „Źródło” zawiera dane dotyczące informacji źródłowych na temat istnienia danego błędu/usterki (patrz p.7 „Objaśnienia”). W przypadku gdy Autor katalogu powziął informację o danym błędzie/usterce z innego źródła niż jego własne spostrzeżenia (oznaczone w kolumnie jako : „autor”) oraz   spostrzeżenia zawarte w literaturze filatelistycznej (oznaczone w kolumnie ze wskazaniem literatury źródłowej), oznaczone jest to w kolumnie jako : „inny” (wówczas informacje na temat danego błędu/usterki zostały powzięte min. w wyniku przeglądania internetowych aukcji filatelistycznych, rozmowy z innymi filatelistami lub w wyniku przeglądania ogólnodostępnych w internecie skanów poszczególnych znaków pocztowych). 

6. Kolumna czwarta tabeli oznaczona jako „Ilustracja” zawiera obraz danego błędu/usterki. Wszystkie ilustracje należy traktować jako poglądowe. Wykorzystane obrazy posiadają przypadkowe skale, pozwalające w jak najlepszy sposób uwidocznić błąd/usterkę. Dodatkowo dla niektórych z nich także w w/w celu zastosowano filtry graficzne, zmieniające barwę znaku pocztowego. Dla mniejszych usterek zastosowano dodatkowo wskaźniki (strzałki) różnej barwy (w zależności od barwy ilustracji), wskazujące dokładnie miejsce położenia błędu/usterki. 

7. Pod tabelą znajduje się wykaz literatury źródłowej dotyczącej danego znaku pocztowego lub danej serii znaków pocztowych o której wiedzę posiada Autor, bądź jest wymieniona w katalogach. Autor zdaje sobie sprawę, że w wielu przypadkach jest ona niepełna, jednak będzie ona uzupełniana sukcesywnie w miarę pojawiania się dodatkowych informacji. Dla danych źródłowych dotyczących katalogów, przed numerem odnośnika zastosowano literę „K”. Poniżej znajduje się wykaz katalogów, które zostały wykorzystane w niniejszym opracowaniu, (ponieważ w większości opisywanych błędów/usterek są odnośniki do katalogów jako jednych z materiałów źródłowych, są one wymienione tylko raz, nie powtarzano ich wykazu pod każdym opisywanym znakiem pocztowym) :     

Literatura - katalogi:        

[K1] Antoni Łaszkiewicz, Znaki pocztowe Polski Demokratycznej - wydanie drugie, 1949 r.              
[K2] Tadeusz Gryżewski, Gryżewskiego Katalog Polskich Znaczków Pocztowych, 1949 r.   
[K3] Praca zbiorowa pod redakcją Antoniego Łaszkiewicza i Zbigniewa Mikulskiego, Polskie Znaki Pocztowe T.II, 1960 r.        
[K4]  Praca zbiorowa, Katalog Specjalizowany Znaków Pocztowych T.3, 1990 r.
[K5] Adam Kielbasa-Schoeni, Stanisław Fołta, Podręcznik Specjalizowany Polskich Znaków Pocztowych 1944-1999, 2002 r.   
[K6] Praca zbiorowa, FISCHER Katalog Polskich Znaków Pocztowych 2014 T.I, 2014r.       


P.S. Poszczególne opracowania dotyczące danego znaku pocztowego będą umieszczane na stronie sukcesywnie, w miarę tworzenia przez Autora katalogu. Każdy artykuł będzie osobno utworzony  dla danego znaku pocztowego i w razie jakichkolwiek zmian lub uzyskania dodatkowych informacji, ilustracje w nim będą podmieniane na aktualne. Wkrótce pierwsze opracowanie dotyczące Fi.342 (PSPZP.292). 



KOMENTARZE
 
Aby móc komentować, musisz być zarejestorwanym i zalogowanym użytkownikiem serwisu.
Login:
Hasło:
 
 
Zapamiętaj
Filatelistyka.org przegląda teraz 284 gości
oraz 0 zalogowanych użytkowników.
Partnerzy

Patronat medialny

Statystyki

MMA